WYKŁAD O CNOTACH KARDYNALNYCH
Schemat wykładu
I. Klasyczne rozumienie cnoty
II. Cnoty kardynalne w historycznym rozwoju
(filozofia starożytna; Biblia; średniowiecze: OO. Kościoła i scholastyka; współczesne rozumienie wraz z jego genealogią).
Interesuje nas cnota (virtus) w znaczeniu „ nawyk dobrego działania”. Jednym z historycznie znaczących określeń średniowiecznych tak pojętej cnoty jest wyrastające z koncepcji Augustyna określenie P. Lombarda: Virtus est bona qualitas mentis, qua recte vivitur, qua nullus male utitur, [quam Deus in homine sine homine operatur]. Tomasz z Akwinu doprowadził do zespolenia nurtu augustyńskiego i arystotelesowskiego: cnota jako stabilna dyspozycja do dobrego działania.
III. Charakterystyka poszczególnych cnót kardynalnych
Schemat przedstawienia : pojęcie i istota – elementy składowe (+ cnoty pokrewne) – wypaczenia – wymiar chrześcijański (cnota wlana)
Określenia cnót kardynalnych
roztropność (łac. prudentia ; gr. fronhsiz ) - oznaczała pierwotnie umiejętność przewidywania (widzenia dalej). Współcześnie: sprawność intelektualna, dzięki której w każdej nadarzającej się sprawie poznajemy, co jest godziwe, a co niegodziwe oraz wybieramy właściwe środki do realizacji dobra;
męstwo (łac. fortitudo; gr. andreia ) - umiejętność zdecydowanego i trwałego panowania nad strachem i przeciwstawiania się złu uderzającemu w dobro cielesne lub duchowe, osobiste lub wspólne;
umiarkowanie (łac. temperantia; gr. swfrosunh ) - cnota rządzenia samym sobą, „złoty środek”.
sprawiedliwość (łac. iustitia; gr. dikaiosunh) - sprawność moralna, która uzdalnia człowieka do oddawania każdemu (Bogu i ludziom) tego, co mu się słusznie należy;
[wzwiązku ze sprawiedliwością omawia się moralną treść IV przykazania Dekalogu (rodzina i inne wspólnoty, zwł. państwo)]
pokora jako „5. cnota kardynalna” (łac. humilitas) - afirmacja prawdy o sobie w obliczu Boga.
BIBLIOGRAFIA
